Monthly Archives: Wrzesień 2014

Jaruzelski vs Piłsudski cz. 1

jp vs jw

W chwili kiedy w mediach pojawiła się informacja o śmierci generała Wojciecha Jaruzelskiego opracowywałem na potrzeby bloga artykuł dotyczący przejęcia władzy w II RP przez Józefa Piłsudskiego. Przez zbieg okoliczności zacząłem porównywać biografie obu postaci, których decyzje odcisnęły piętno w historii Polski XX wieku. Choć dzisiaj pomniki Piłsudskiego stoją w całym kraju warto pamiętać, że za życia należał do postaci wzbudzających silne kontrowersje. Jaruzelski zaliczany powszechnie do czarnych charakterów ma jednak również zwolenników, którzy starają się wywalczyć dla niego uznanie. Zestawiłem dokonania tych dwóch postaci przez pryzmat kilku wątków ich biografii istotnych dla dziejów naszego kraju, a nawet Europy. Zapraszam do przeczytania pierwszej odsłony pojedynku.

SŁAWNE CZYNY WOJENNE

Wizja międzymorza

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej Józef Piłsudski uznał, że w celu zabezpieczenia niepodległość Polski należy dążyć do dalszego osłabienia Rosji. Podjął próbę stworzenia federacji państw Europy Środkowo-Wschodniej, która miała zablokować rosyjski rewizjonizm. W 1919 roku wyparł bolszewików z Litwy i Białorusi, jednak reprezentanci tego pierwszego narodu nie chcieli słyszeć o współpracy z Polską, zaś reprezentantów drugiego gotowych działać w polityce prawie nie było. Pozostawali jeszcze Ukraińcy – wschodniogalicyjscy właśnie pobici przez Rydza Śmigłego i kijowscy Petlury bici przez czerwonych i białych Rosjan. Petlura nie mając pola manewru zawarł sojusz z Warszawą godząc się na bolesny dla Ukraińców warunek Piłsudskiego – granicę polsko-ukraińską na Zbruczu. Wyprawa kijowska w kwietniu 1920 roku przyniosła marszałkowi triumf, którym nie pocieszył się jednak długo. Brak masowego poparcia Ukraińców i słabe przygotowanie logistyczne skutkowały bezładnym odwrotem wojsk polskich pod naporem kontrofensywy bolszewików. Do połowy sierpnia sytuacja dla Polski przedstawiała się tragicznie. Oddziały Armii Czerwonej walczyły już na przedpolach Warszawy. Bieg wypadków odmieniło zaaprobowane przez marszałka uderzenie znad Wieprza, zmuszające bolszewików do odwrotu. Późniejsze bitwy pod Komarowem i nad Niemnem przypieczętowały polskie zwycięstwo. Radość przesłoniło wyczerpanie wojną młodego państwa. Piłsudski był zmuszony porzucić ambitne plany utworzenia federacji, ale obronił Polskę i być może Europę Zachodnią przed bolszewikami.

 

Generał wasal

Epoka stalinowska zakończyła się w Czechosłowacji dopiero wiosną 1968 roku. Partia komunistyczna z Aleksandrem Dubczekiem na czele obrała kurs liberalny w polityce wewnętrznej, przy jednoczesnym zachowaniu podległości ZSRS w ramach Układu Warszawskiego. Władysław Gomułka, który od czasów października 1956 stopniowo dokręcał śrubę społeczeństwu był jednym z najgorętszych zwolenników zdławienia przemian u południowego sąsiada. Kiedy wolnościowe apetyty Czechosłowaków rosły w miarę jedzenia, a Leonind Breżniew był coraz bardziej zaniepokojony przyszłością sowieckiego modelu sprawowania władzy – interwencja została przypieczętowana. Świeżo mianowany Minister Obrony Narodowej PRL generał Wojciech Jaruzelski osobiście nadzorował przygotowania LWP do inwazji, w tym realizację dyrektyw płynących od Naczelnego Dowódcy wojsk UW marszałka Iwana Jakubowskiego. 20 sierpnia 1968 roku połączone siły ZSRS, PRL, NRD i Bułgarii wkroczyły na terytorium Czechosłowacji, w ich składzie znajdowało się 26 tys. żołnierzy LWP. Władze w Pradze wezwały swoich obywateli i wojsko do nie stawiania oporu. Kontrrewolucja została stłumiona, a imperium sowieckie po raz kolejny zabezpieczyło swoje wpływy w Europie Środkowowschodniej. Generał Jaruzelski nie zdecydował się wizytować swoich zwycięskich żołnierzy okupujących terytorium sąsiada.

 

Piotr Kopciński

Reklamy